زمان مطالعه: 7 دقیقه

به طور کلی، ویتامین کا (K) به گروهی از ویتامین‌های محلول در چربی موسوم به کینون‌ها تعلق دارد. ویتامین کا 3 (K3)، که با نام منادیون نیز شناخته می‌شود، یک ترکیب شیمیایی است که از ویتامین کا گرفته می‌شود. علاوه بر فواید احتمالی ویتامین کا 3 برای انسان‌ها، این ویتامین به خوراک دام‌ها و حیوانات مزرعه (مرغ و ماهی) نیز اضافه می‌شود، زیرا بدن این حیوانات قادر به تولید ویتامین کا 3 نیست.

ویتامین کا 3 یک ویتامین محلول در چربی است که در کبد به مناکینون (ویتامین کا 2) تبدیل می‌شود. عده‌ای معتقدند ویتامین کا 3 نه تنها فایده‌ای برای بدن ندارد، بلکه می‌تواند برای انسان آسیب‌زا باشد. عده‌ای خلاف این موضوع فکر می‌کنند و ادعا کرده‌اند که این ویتامین خاصیت ضدسرطانی دارد. در این مقاله همه چیزهایی را که باید در مورد ویتامین کا 3 بدانید، از جمله فواید، کاربردها و عوارض جانبی احتمالی آن را برایتان توضیح می‌دهیم.

ویتامین کا 3 چیست؟

ویتامین کا برای انعقاد خون، استحکام و سلامتی استخوان‌ها بسیار مهم است. همچنین از تجمع بیش از حد و خطرناک کلسیم در بافت‌ها، ارگان‌ها و رگ‌های خونی افراد مبتلا به بیماری یا در معرض ابتلا به برخی شرایط خاص مانند بیماری کلیوی، بیماری قلبی و دیابت جلوگیری می‌کند.

ویتامین کا 3 ممکن است در کبد شما به ویتامینن کا 2 تبدیل شود. بسیاری از حیوانات همچنین می‌توانند ویتامین کا 3 را به سایر اشکال فعال ویتامین کا تبدیل کنند. گرچه ویتامین کا 3 به دلیل نگرانی در مورد ایمنی و بی‌خطر بودن آن به صورت مکمل به فروش نمی‌رسد، اما معمولاً به خوراک مرغ و همچنین غذای حیوانات اهلی مانند سگ‌ها و گربه‌ها اضافه می‌شود.

مضرات ویتامین کا 3 برای انسان‌ها

طی تحقیقاتی که در دهه 80 و 90 میلادی صورت گرفت، مشخص شد که ویتامین کا 3 برای انسان مضر است. این مطالعات، ویتامین کا 3 را عامل بروز آسیب‌های کبدی و از بین رفتن اکسیژنی که توسط گلبول‌های قرمز حمل می‌شوند، می‌دانند. به همین دلیل، فقط ویتامین‌های کا 1 و کا 2 به عنوان اشکال دیگر ویتامین کا در قالب مکمل و داروهای نسخه‌ای در دسترس هستند.

با وجود اثرات مضر ویتامین کا 3 روی انسان، اضافه کردن این ویتامین در دوزهای مشخص به غذای حیوانات خانگی، آسیبی به آن‌ها وارد نکرده است. با این وجود، در مورد مجاز بودن استفاده از کا 3 در غذای حیوانات اهلی اختلاف نظر وجود دارد و شرکت‌های تولید کننده غذای حیواناتی که از این ویتامین در محصولات خود استفاده نمی‌کنند، خود را از لحاظ کیفیت، برتر از سایر شرکت‌های می‌دانند. در هر صورت، اشکال طبیعی ویتامین کا که شامل ویتامین‌های کا 1 و کا 2 هستند، احتمال کمتری برای ایجاد مسمومیت در انسان‌ها دارند.

خاصیت ضد سرطان و ضد باکتریایی ویتامین کا 3

ویتامین کا 3 (منادیون) چیست؟

با وجود اثرات مضر آن روی انسان، ویتامین کا 3 در مطالعات آزمایشگاهی دارای خاصیت ضد سرطانی و ضد التهابی بوده است. یک مطالعه آزمایشگاهی دیگر نشان داده که این ویتامین با فعال کردن یک کلاس خاص از پروتئین‌ها، سلول‌های سرطانی کلیه و سینه را از بین می‌برد. همچنین ویتامین کا 3 باعث افزایش تولید گونه‌های فعال اکسیژن که می‌توانند به سلول‌های سرطانی آسیب رسانده یا آن‌ها را از بین ببرند، می‌شود.

علاوه بر این، مطالعات دیگر حاکی از آن است که ویتامین ث و ویتامین کا 3 با همکاری و هم‌افزایی یکدیگر می‌توانند به مهار و کشتن سلول‌های سرطانی پستان و پروستات انسان کمک کنند. به جز خاصیت ضد سرطانی، ویتامین کا 3 ممکن است اثرات ضد باکتریایی نیز داشته باشد. ویتامین کا 3 با کاهش رشد هلیکوباکتر پیلوری (یک نوع مضر از باکتری که در دستگاه گوارش رشد می‌کند) قدرت باکتری برای تکثیر را از بین می‌برد.

اگرچه نتایج این آزمایش‌ها امیدوار کننده هستند، اما قبل از نتیجه گیری در مورد ایمنی یا تأثیر ویتامین کا 3 برای درمان سرطان یا سایر بیماری‌ها، تحقیقات و بررسی‌های بیشتری لازم است. علاوه بر این، با توجه به اینکه مطالعات نشان داده‌اند که ویتامین کا 3 باعث ایجاد آسیب در انسان می‌شود، تحقیقات بیشتری لازم است تا مشخص شود که آیا مزایای احتمالی این ویتامین نسبت به مضرات آن بیشتر است یا خیر.

بدنتان چه مقدار ویتامین کا نیاز دارد؟

آکادمی ملی علوم توصیه می‌کند که زنان بالغ باید روزانه 90 میکروگرم و مردان 120 میکروگرم ویتامین کا مصرف کنند. از طرف دیگر، سازمان ایمنی مواد غذایی اروپا (EFSA) مصرف روزانه 70 میکروگرم ویتامین کا را برای بزرگسالان توصیه کرده است. این توصیه‌ها مبتنی بر حداقل مصرف ویتامین کا برای جلوگیری از بروز علائم کمبود این ویتامین (از جمله خونریزی) است.

تحقیقات بیشتری برای تعیین مقدار ایده آل ویتامین کا برای بهبود سلامت استخوان و جلوگیری از کلسیفیکاسیون عروقی (مهمترین دلیل گرفتگی عروق است) مورد نیاز است. از آنجا که ویتامین کا در غذاهای مختلفی یافت می‌شود، بیشتر افراد از طریق رژیم غذایی می‌توانند به اندازه کافی آن را دریافت کنند.

اشکال طبیعی ویتامین کا

ویتامین کا 1 به طور طبیعی در سبزیجات سبز رنگ، از جمله کاهو، اسفناج، کلم، کلم بروکلی و همچنین روغن‌های گیاهی مانند روغن سویا و کلزا یافت می‌شود. برخی از میوه‌ها مانند زغال اخته و انگور نیز حاوی ویتامین کا 1 هستند.

ویتامین کا 2 به طور عمده در غذاهای تخمیر شده مانند کیمچی (ترشی کره‌ای) و ناتو (غذای ژاپنی که از سویای تخمیر شده تهیه می‌شود) موجود است و در گوشت مرغ نیز یافت می‌شود. ویتامین کا 2 همچنین توسط باکتری‌های موجود در دستگاه گوارش شما نیز تولید می‌شود.

برخی از منابع خوب ویتامین کا عبارتند از:

  • کلم برگ
  • شغلم
  • اسفناج
  • کلم
  • انار
  • روغن دانه سویا
  • کلم بروکلی
  • بلوبری
  • سینه مرغ
  • کاهو

میزان جذب ویتامین کا به منبعی که این ویتامین را از آن دریافت کردید، بستگی دارد. به عنوان مثال، ویتامین کا موجود در سبزیجات دارای برگ سبز در مقایسه با ویتامین کا موجود در روغن یا مکمل‌ها سخت‌تر جذب بدن می‌شود. با این وجود، سبزیجات دارای برگ سبز به عنوان منابع غالب ویتامین کا در رژیم‌های غذایی به شمار می‌روند. خوردن این سبزی‌ها همراه با روغن‌های گیاهی یا آجیل می‌تواند جذب این ویتامین از طریق این سبزیجات را افزایش دهید.

از آنجا که ویتامین کا می‌تواند در تأثیر داروهای رقیق کننده خون مانند وارفارین یا کومادین تداخل ایجاد کند، حتما قبل از مصرف مکمل‌ها ویتامین کا یا افزایش مصرف غذاهای سرشار از این ویتامین با پزشک خود صحبت کنید. به این ترتیب، دیگر لازم نیست که مصرف غذاهای غنی از ویتامین کا را محدود یا کاملاً متوقف کنید. درعوض، مصرف آن‌ها را ثابت نگه دارید.

تفاوت ویتامین کا 1 و کا 2

ویتامین کا 3 (منادیون) چیست؟

همان‌طور که اشاره شد، ویتامین کا در انعقاد خون موثر است. اما شاید ندانید که ویتامین کا در واقع به گروهی از چندین ویتامین اشاره دارد که فواید آن‌ها تنها به انعقاد خون محدود نمی‌شود. ویتامین کا به طور تصادفی در دهه‌های 20 و 30 میلادی کشف شد. اگرچه چندین نوع مختلف ویتامین کا وجود دارد، اما دو موردی که اغلب در رژیم غذایی انسان دیده می‌شود، ویتامین کا 1 و ویتامین کا 2 هستند.

ویتامین کا 1 که به آن فیلوکلینون نیز گفته می‌شود، بیشتر در غذاهای گیاهی مانند سبزیجات دارای برگ سبز وجود دارد. این ویتامین حدود 75 تا 90 درصد از کل ویتامین کا مصرفی انسان را شامل می‌شود.

ویتامین کا 2 در غذاهای تخمیر شده و محصولات حیوانی وجود دارد، همچنین توسط باکتری‌های روده نیز ساخته می‌شود. این ویتامین چندین زیر مجموعه به نام menaquinones یا (MK) دارد که بر اساس طول زنجیره جانبی آن‌ها نامگذاری می‌شوند. این زیر مجموعه‌ها از MK-4 تا MK-13 ادامه دارند.

منابع غذایی ویتامین کا 1

ویتامین کا 1 توسط گیاهان تولید می‌شود. این ویتامین، فرم غالب ویتامین کا است که در رژیم غذایی انسان یافت می‌شود. در ادامه به چند نوع سبزی حاوی ویتامین کا 1 اشاره می‌کنیم:

  • کلم
  • کلم سبز
  • اسفناج
  • شلغم
  • کلم بروکلی
  • جوانه بروکسل

غذاهای حاوی ویتامین کا 2

هر یک از زیر مجموعه‌های ویتامین کا 2، در منابع غذایی متفاوتی یافت می‌شوند. یکی از این زیر مجموعه‌ها MK 4 است که در برخی محصولات حیوانی یافت می‌شود و تنها فرمی از ویتامین کا 2 است که توسط باکتری‌ها تولید نمی‌شود. مرغ، زرده تخم‌مرغ و کره منابع خوبی از MK 4 هستند. زیر مجموعه‌های MK-5 تا MK-15، زنجیره جانبی طولانی‌تری دارند. این زیر مجموعه‌ها توسط باکتری‌ها تولید می‌شوند و اغلب در غذاهای تخمیر شده وجود دارند.

برخی از انواع پنیر منبع خوبی از ویتامین کا در فرم MK 8 و MK 9 هستند. علاوه بر این، یک مطالعه جدید که اخیراً کشف شده است نشان می‌دهد که بسیاری از محصولات گوشتی حاوی ویتامین کا 2 به شکل MK 10 و MK 11 هستند.

برخی از مواد غذایی حاوی ویتامین کا عبارتند از:

  • ناتو (سویا تخمیر شده)
  • جگر غاز
  • پنیر
  • زرده تخم مرغ
  • گوشت مرغ
  • کره

تفاوت عملکرد ویتامین کا 1 و کا 2 در بدن

ویتامین کا 3 (منادیون) چیست؟

همان‌طور که قبلاً اشاره کردیم، عملکرد اصلی انواع ویتامین کا فعال کردن پروتئین‌هایی است که نقش مهمی در انعقاد خون، سلامت قلب و سلامت استخوان‌ها دارند. با این وجود، به دلیل تفاوت در جذب و انتقال به بافت‌های مختلف بدن، ویتامین کا 1 و کا 2 می‌توانند تأثیرات کاملاً متفاوتی بر سلامت شما داشته باشند. به طور کلی، ویتامین کا 1 که در گیاهان یافت می‌شود، به مقدار کمی از طریق بدن قابل جذب است. یک مطالعه تخمین زده است که کمتر از 10٪ از ویتامین کا 1 موجود در گیاهان جذب بدن می‌شود.

کمتر درباره جذب ویتامین کا 2 تحقیق صورت گرفته است. با این حال، کارشناسان معتقدند از آنجا که کا 2 اغلب در غذاهای حاوی چربی یافت می‌شود، ممکن است بهتر از کا 1 جذب بدن شود. به این دلیل که ویتامین کا یک ویتامین محلول در چربی است. ویتامین‌های محلول در چربی اگر همراه با روغن‌های گیاهی مصرف شوند، بهتر جذب می‌شوند. علاوه بر این، زنجیره جانبی طولانی ویتامین کا 2 اجازه می‌دهد تا مدت طولانی‌تری در خون گردش کند.

ویتامین کا 2 در بافت‌های مختلف بدن مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما ویتامین کا 1 توسط کبد جذب و استفاده می‌شود.

ویتامین کا و انعقاد خون

برای لخته شدن خون، چندین پروتئین وجود دارد که عملکرد آن‌ها به ویتامین کا وابسته است. لخته شدن یا انعقاد خون از خونریزی بیش از حد جلوگیری می‌کند. اگر بدن نتواند خون را منعقد کند، حتی جراحات کوچک نیز می‌توانند منجر به مرگ شوند.

ویتامین کا و سلامت قلب

علاوه بر انعقاد خون و سلامت استخوان‌ها، به نظر می‌رسد ویتامین کا نقش مهمی در پیشگیری از بیماری‌های قلبی دارد. ویتامین کا پروتئینی را فعال می‌کند که از رسوب کلسیم در شریان‌های جلوگیری می‌کند. این رسوبات کلسیم در ایجاد پلاک و گرفتگی رگ‌های قلب نقش دارند. چندین مطالعه نشان داده‌اند که ویتامین کا 2 در کاهش این رسوبات کلسیم و خطر ابتلا به بیماری قلبی، نسبت به ویتامین کا 1 عملکرد بهتری دارند.

کمبود ویتامین کا

ویتامین کا 3 (منادیون) چیست؟

کمبود ویتامین کا در بزرگسالان سالم نادر است. به طور معمول، کمبود ویتامین کا فقط در افرادی که سوء تغذیه شدید یا سوء جذب دارند و بعضی اوقات در افرادی که داروی وارفارین مصرف می‌کنند، رخ می‌دهد.

علائم کمبود ویتامین کا شامل خونریزی بیش از حد است که به راحتی متوقف نمی‌شود. اگرچه این امر ممکن است توسط مشکلات دیگری نیز ایجاد شود و باید توسط پزشک ارزیابی گردد. اگرچه ممکن است دچار کمبود ویتامین کا نباشید، اما این امکان هست که مقدار ویتامین کا موجود در بدن شما برای جلوگیری از بیماری‌های قلبی و اختلالات استخوانی مانند پوکی استخوان کافی نباشد. به همین دلیل مهم است که به مقدار کافی، ویتامین کا مورد نیاز نیاز بدنتان را دریافت کنید.

نتیجه گیری

ویتامین کا نقش مهمی در انعقاد خون، سلامت استخوان‌ها و حفظ سطح کلسیم در خون دارد. ویتامین کا 3 یک نوع مصنوعی و شمیایی از ویتامین کا است، در حالی که ویتامین‌های کا 1 و کا 2 به طور طبیعی در دسترس هستند.

اگرچه ویتامین کا 3 در مطالعات آزمایشگاهی دارای خاصیت ضد سرطانی و ضد باکتریایی است، اما می‌تواند باعث ایجاد آسیب در بدن انسان شود. به همین دلیل، بر خلاف ویتامین‌های کا 1 و  کا 2، به عنوان یک مکمل عرضه نمی‌شوند. در هر صورت، اکثر افراد از طریق رژیم‌های غذایی ویتامین کا زیادی دریافت می‌کنند، همین موضوع مصرف مکمل این ویتامین را غیر ضروری می‌کند.

 

به این نوشته امتیاز دهید
0 از 0 امتیاز